NRK-dokumentar om skrantesjuke

I påsken ble dokumentaren "Villreinens siste vinter" sendt på NRK1. I programmet følger man både lokale jegere under den siste ordinære villreinjakta i Nordfjella på mange år, samt de statlig engasjerte jegerne under deres arbeid med å fjerne all rein i området.

Se filmen her: https://tv.nrk.no/program/DVSF65009017/villreinens-siste-vinter

villrein.no - Anders Mossing

Minimumsteljing i Snøhetta

Den 1. mars vart det gjennomført minimumsteljing i Snøhetta. Det var gode sporforhold over store deler av området, gnistrande kaldt, vindstille og sol.

 Gode sporforhold ved Snøhetta. Foto: Heidi Vognild

Gode sporforhold ved Snøhetta. Foto: Heidi Vognild

Flokkane vart fotografert frå helikopter av Arne Johs. Mortensen, SNO. Tommy Sønsterud, Lesja fjellstyre, og Ingolf Røtvei, Oppdal bygdealmenning, var med for å finne reinen.

I Snøhetta vest vart det funne 814 rein. Dette var ei vellykka teljing, og over forventa ut frå bestandsmålet på vestområdet som er på 800 dyr.

I Snøhetta aust vart det berre funne 1483 dyr. Villreinutvalet kategoriserer dette som mislykka, og ønsker å få til ei ny teljing når ver og føre tillèt det. Sjølv om forholda var gode i Lesja og Dovre, var det vanskelegare lenger nord  og retning Oppdal, skriv dei på si Facebook-side.

Det var ein ledig plass i helikopteret, og som nytilsett naturveiledar var det ei stor oppleving å få vera med på teljing.

 

Villrein.no - Heidi Vognild

Reinsveiding i Telemark i gamal tid

 Utskore kruthorn med årstalet 1689, frå Fetveit i Vinje. Teikning: Øystein Vesaas

Utskore kruthorn med årstalet 1689, frå Fetveit i Vinje. Teikning: Øystein Vesaas

Folkeminnegranskar Rikard Berge frå Rauland i Telemark har skrive om villrein og veiding før i tida. Med referanse til Engebret Michaëlsen Mandt, som levde på 1700-talet og skildra Øvre Telemark,  seier han at det var veidinga – dvs. jakta – som lokka folk til å busetje seg i eit land ”som elles berre var tillaga for villdyr.”

1600-talet
Berge skriv at børsa kom i bruk på 1600-talet i fjellbygdene i Telemark, ”musket” som han kallar det, eit handskytevåpen med luntelås, hjullås eller flintelås ifylgje leksikon. Dette var brukt i perioden 1500-1700 og var av typen munnladningsgevær. I fylgje gamle skiftebrev er børser og fint utskorne kruthorn funne alt tidleg på 1600-talet i Øvre Telemark.

”Frametter 1700-talet fanst det byrse so aa segja paa kvar gard,” skriv Berge. Han fortel om korleis bonden drog til fjells og veida rein, utrusta med børse og niste, og ikkje så sjeldan hadde han hest til å kløvje kjøtet.

Urda ned kjøtet
Ein måtte urde ned det kjøtet ein ikkje fekk med seg. Kjøt som var godt ned-ura kunne halde seg heilt til våren ”um det berre var godt ’drag’ i urdi”, skriv Berge. Og kva skulle det tene til å urde ned kjøtet? Jau, sjølvsagt for at ikkje jerv, fjellrev og rovfugl skulle koma til det.  Det blei sett opp ein varde for at ein skulle finne att plassen.

”Elsdiur og Reinsdiur”
Så skulle ein bruke dyret, og bøndene på Rauland, Møsstrond og i Grungedal ”nytta baade kjøt og hud, hudi helst til klæde, hudskor og reimskinn.” Me fær òg høyre om at vilt og skinn blei selde til byane kvar vinter. Peder Claussøn Friis (1545-1614) fortel om telemarkingane at dei ”slaae mange Elsdiur oc Reinsdiur, skiude vilde Fugle, fange Los (gaupe) og Maard, Vlffe, Biørne, Reffve, Felefrodz (jerv), Otter, Befuer, Egern, Hermelin etc”.

Veideretten i høgfjellet var rekna for fri for kvar mann. Slik kunne òg dei som var dømde fredlause, halde seg i skjul i fjellet og veide og fiske til livets opphald.


villrein.no – Kjell Bitustøyl/Anders Mossing

Villreinforum Rondane-Sølnkletten er etablert

Leder for det nyoppretta villreinforumet for Rondane-Sølnkletten, Jan Olav Solstad, har sendt ut denne pressemeldinga:

 Bilde fra første møte i Villreinforumet (fra venstre): Hans Bondal, leder av Rondane Sør Villreinutvalg, Asgeir Murvold, sekretær for Sølnkletten villreinområde, Jørund Båtstad, leder av Villreinnemnda for Rondane og Sølnkletten, Edgar Enge, nestleder av Rondane Sør Villreinutvalg, Per Erik Sannes, sekretær for Villreinutvalget for Rondane Nord, Jan Olav Solstad, nestleder i Villreinutvalget for Rondane Nord

Bilde fra første møte i Villreinforumet (fra venstre): Hans Bondal, leder av Rondane Sør Villreinutvalg, Asgeir Murvold, sekretær for Sølnkletten villreinområde, Jørund Båtstad, leder av Villreinnemnda for Rondane og Sølnkletten, Edgar Enge, nestleder av Rondane Sør Villreinutvalg, Per Erik Sannes, sekretær for Villreinutvalget for Rondane Nord, Jan Olav Solstad, nestleder i Villreinutvalget for Rondane Nord

Villreinforum Rondane-Sølnkletten er etablert

Sølnkletten Villreinområde, Villreinutvalget for Rondane Nord, Rondane Sør Villreinutvalg og Villreinnemnda for Rondane og Sølnkletten etablerer nå samarbeidsorganet «Villreinforum Rondane-Sølnkletten». 

Villreinforvaltningen er fragmentert. Det er mange forvaltningsorganer med ulike roller og virkemidler. Samordningen varierer, men potensialet for bedre samordning er stort. Villreinnemnda og de tre utvalgene ser nå nytten av et tettere samarbeid for å diskutere felles utfordringer og tiltak. 

Forumet har som mål å arbeide mer utadretta og bidra til en god dialog mellom villreininteressene og andre aktører. Det understrekes at villreinforumet ikke er et nytt forvaltningsorgan; forvaltningsoppgavene vil bli ivaretatt av de fire samarbeidspartene på samme måte som i dag.  

Medlemmer i villreinforumet er ledere og nestledere i de fire samarbeidsorganene. Leder for forumet er Jan Olav Solstad, nestleder i Villreinutvalget for Rondane Nord. Torstein Storaas, nestleder i Villreinnemnda for Rondane og Sølnkletten, er valgt som nestleder.

 

villrein.no - Heidi Vognild